Халуун цэг – andgai.mn

Оросын довтолгоо Одесса мужид эрчимжиж, боомт болон цахилгааны дэд бүтцэд ноцтой хохирол учирч, олон иргэн цахилгаангүй болжээ

admin — Tue, 23 Dec 2025 07:30:23 +0000

ОХУ-ын зэвсэгт хүчний агаараас хийж буй пуужин, дрон болон бусад довтолгоонууд Одесса мужийн олон мянган оршин суугчийг цахилгаангүй болгож, боомтын үйл ажиллагаанд саад учруулжээ.

Украины Засгийн газрын болон орон нутгийн удирдлагын мэдээллээр эрчим хүчний томоохон объектууд дээр болсон дайралтуудын улмаас гал гарч, хэд хэдэн байгууламж эвдэрсэн байна. Үүнээс шалтгаалан 288 мянга гаруй оршин суугч цахилгаангүй болсон гэж Одесса мужийн удирдлагууд мэдэгджээ.

Зарим газарт ажлын ачаалал, байлдааны нөхцөл байдалтай холбоотойгоор сэргээн засварлах ажил хойшлогдон удааширч байна.

Хүйтний улиралд олон гэр бүл цахилгаангүй хонох эрсдэл нэмэгджээ.
Засгийн газар, орон нутгийн байгууллагууд цахилгааны сэргээн босголт, эрчим хүчний хангамжийг тогтвортой болгоход бүх хүчин чадлаа дайчлан ажиллаж байна.

Оросын талын довтолгоонууд нь сүүлийн хэдэн сарын хугацаанд дэд бүтцийг чиглэж байгаа бөгөөд энэ нь Украин улсад өвлийн цагт иргэдийн амьдрал, үйлдвэрлэл, эмнэлэг, нийтийн үйлчилгээний үйл ажиллагааг хүнд байдалд оруулж байна.

ОХУ-ын дэслэгч генерал Фанил Сарваров Москвад машинд нь суурилуулсан бөмбөгийн дэлбэрэлтэд өртөн амиа алдлаа

admin — Tue, 23 Dec 2025 06:29:53 +0000

ОХУ-ын Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын Армийн ажиллагааны сургалтын газрын дарга дэслэгч генерал Фанил Фанисович Сарваров өчигдөр өглөө Москвад машинд суурилуулсан тэсрэх бөмбөгийн дэлбэрэлтийн улмаас нас барсан гэж Оросын Мөрдөн байцаах хороо мэдээллээ.

Сарваров 56 настай байв бөгөөд Оросын Ерөнхий штабын бэлтгэл сургалтын газрын даргаар ажиллаж байсан юм. Генерал Сарваровыг Москвад ирэх үед нь гэрийнх нь ойролцоо машин дотор нь тэсрэх төхөөрөмжийг дэлбэлсэн гэж мөрдөн байцаагчид тэмдэглэжээ.

Мөрдөн байцаах хорооны хэвлэлийн төлөөлөгчөөр дамжуулан албан ёсоор мэдээлснээр, уг хэрэгт холбогдох эрүүгийн хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд боломжит хувилбарын нэг нь Украйны тусгай албад холбогдож магадгүй гэж үзсэн байна. Одоогоор энэ таамаглал албан ёсоор батлагдаагүй байна.

Энэ халдлага нь 2024 оноос хойш Оросын дотоодод болох өндөр албан тушаалтай цэргийн алба хаагчдын эсрэг дэлбэрэлттэй холбоотой гурав дахь эгзэгтэй хэрэг болж байна. Өмнө нь 2024 оны 12-р сард ОХУ-ын Игор Кириллов тэргүүтэй өндөр албан тушаалтан тэсрэх төхөөрөмжөөс болж амиа алдсан тохиолдол гарч байв.

Хэргийг мөрдөн шалгах ажиллагааг үргэлжлүүлж байгаа ба байцаалтын дэлгэрэнгүй мэдээллийг одоогоор олон нийтэд дэлгээгүй байна.

Москвагийн иргэд өглөөний цагаар хүчтэй дэлбэрэлтийн дуу, цонхны шил хагарсан гэх мэдээллийг өгч байгаа юм.

Шатахууны хязгаарлагдмал байдал ойрын хугацаанд жигдэрнэ.

admin — Tue, 23 Dec 2025 06:07:15 +0000

АҮЭБЯ-ны Газрын тосны бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга Ч.Хишигдалай:
ААН-үүдийн 2590 төгрөгөөр худалдаалагдаж байсан шатахуун дууссан учраас зарим ААН-үүд Евро-5 АИ-92 борлуулж эхэлсэн. Үүнийг иргэд “шатахууны үнэ нэмэгдлээ” гэж ойлгоод байна.
Гэхдээ бид хүссэн, хүсээгүй Евро-5 стандарт руу шилжихээс өөр аргагүй гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Бид иргэдийн амьдрал хүнд байгааг харгалзан Евро-2 стандартын, чанарын хувьд доогуур шатахууныг хямд үнээр авч хэрэглэж ирсэн. Гэхдээ Бээжин хот аль хэдийн Евро-6 стандарт руу шилжсэн. Иймээс бид ч мөн чанартай, илүү цэвэр түлшийг бодит үнээр нь хэрэглэх шаардлагатай.
Сүүлийн саруудад гурав дахь удаагаа шатахуунтай холбоотой дараалал үүсч байна. Эхнийх нь зохион байгуулалттай байсан бол өнөөдрийн нөхцөл байдал нь нийлүүлэлтийн доголдолтой холбоотой байлаа. Одоогоор бид байгаа нөөцөө л тарааж байна.
Евро-5 стандартын шатахуун авч чадахгүй байгаа учраас том оврын, шалаанзтай машинууд Евро-2 стандартын хямд шатахууныг их хэмжээгээр дүүргэж авдаг. Том шалаанзтай машинууд нэг тонн орчим багтаамжтай байдаг тул үүнээс шалтгаалж орон нутагт хомсдол үүсч байна. Ялангуяа говийн бүсийнхэн уул уурхайгаа дагаад шатахууныг ёроолгүй сав шиг хэрэглэдэг.
Өнөөдөр 2500 тонн шатахуун бууж байгаа тэгэхээр орой гэхэд шатахуун түгээх станцуудын гаднах оочир дараалал харьцангуй багасна гэж найдаж байна. Бид ачааллаа дийлэхийн тулд зохицуулалт хийж, түгээлтийг жигд болгохоор ажиллаж байна. Асуудал ойрын хугацаанд жигдэрнэ гэдэгт итгэлтэй байна.

🇷🇺 Владимир Путин: “Буревестник” ба “Посейдон” – XXI зууны түүхэн зэвсгийн системүүд

admin — Wed, 05 Nov 2025 08:32:31 +0000

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин 2025 оны 11-р сарын 4-нд Москвагийн Кремлийн ордонд болсон “Зэвсэг-техникийн шинэ бүтээлчид, хөгжүүлэгчдийг шагнах ёслол”-ын үеэр үг хэлж,
Оросын стратегийн шинэ үеийн зэвсгийн системүүдийг “улсын аюулгүй байдлыг олон арван жилийн турш хангах түүхэн амжилт” хэмээн үнэлэв.
Тэрээр үг хэлэхдээ:
“Та бүхэн XXI зууны турш Оросын ард түмний аюулгүй байдал, стратегийн тэнцвэрийг хангахад асар том хувь нэмэр оруулж байна. ‘Буревестник’ болон ‘Посейдон’-ы бүтээн байгуулалт нь харилцан уялдаатай, нэгэнтэйгээ салшгүй холбоотой төслүүд бөгөөд эдгээр нь улс орны батлан хамгаалах чадварыг шинэ түвшинд гаргасан түүхэн үр дүн юм” хэмээн онцолсон байна.
Путин “Буревестник” цөмийн хөдөлгүүртэй далавчит пуужин, мөн “Посейдон” цөмийн хөдөлгүүрт торпедыг Оросын зэвсэг-техникийн салбарын “хамгийн дэвшилтэт, стратегийн онцгой ач холбогдолтой бүтээлүүдийн нэг” гэж нэрлэжээ.
Тэрбээр “энэ зэвсэг нь зөвхөн ОХУ-ын батлан хамгаалахын хүчин чадлыг нэмэгдүүлээд зогсохгүй, дэлхийн стратегийн тэнцвэр, тогтвортой байдалд жинтэй хувь нэмэр оруулна” гэж нэмж хэлсэн байна.
Шагнал гардуулах ёслолд Оросын Батлан хамгаалахын сайд, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн гишүүд болон тэргүүлэх зэвсэг-техникийн байгууллагуудын инженер, шинжлэх ухааны ажилтнууд оролцжээ.
Эх сурвалж: Reuters

USS Gerald R. Ford болон бусад АНУ-ын олон байлдааны усан онгоц болон цэргүүд Карибын тэнгисийн бүсэд хөдөлгөөнд ороод байна

admin — Wed, 05 Nov 2025 08:26:49 +0000

USS Gerald R. Ford болон бусад АНУ-ын олон байлдааны усан онгоц болон цэргүүд Карибын тэнгисийн бүсэд хөдөлгөөнд ороод байгаа тухай олон улсын хэвлэл мэдээллээр мэдээлэгдсэн.
АНУ-ын албаны хүмүүс энэ хөдөлгөөнийг “мансууруулах бодисны эсрэг ажиллагаа” гэх хэлбэрээр тайлбарлав.
Trinidad and Tobago улсын боомтод АНУ-ын эсминц орж зогссон тухай мэдээлэл байна.
Venezuela болон АНУ-ын хооронд энэ хөдөлгөөн нь стратегийн түгшүүр үүсгэж эхэлсэн тухай олон эх сурвалж дурджээ.
Эх сурвалж: The Washington Post

Мадагаскар улсын залуу шинэ ерөнхийлөгч

admin — Wed, 05 Nov 2025 08:22:00 +0000

Мадагаскар улсад 2025 оны 10 дугаар сард арми болон элит хүчний нэгжийн оролцоотой төрийн эргэлт явагдаж, Майкл Рандрианирина нэртэй бригадын генерал улс төрийн шинэ удирдагч болж тангаргаа өргөөд байна.
TASS агентлагийн мэдээллээр Оросын Тагнуулын Яам болон Батлан хамгаалах салбарын удирдлагууд Мадагаскар улсад айлчилж, “цэргийн хамтын ажиллагааны гэрээ” байгуулсан гэж мэдээлжээ.
Мадагаскар нь дэлхийн 4 дэх том арлын улс бөгөөд
Геополитикийн хувьд асар ач холбогдолтой байрлалд байдаг ажээ

L3Harris компани Тэнгисийн цэргийн зориулалттай VAMPIRE эсрэг дроны системийг танилцуулжээ

admin — Mon, 13 Oct 2025 03:40:39 +0000

АНУ-ын батлан хамгаалахын технологийн тэргүүлэгч L3Harris Technologies компани байлдааны туршлагатай VAMPIRE эсрэг дроны системийн тэнгисийн хувилбарыг 2025 оны аравдугаар сарын 8 – нд албан ёсоор танилцуулсан байна.

Тус компанийн мэдээлснээр, VAMPIRE системийг Тэнгисийн цэргийн хэрэгцээнд тохируулан шинэчлэх ажил өнгөрсөн оноос хойш тасралтгүй хийгдэж байгаа бөгөөд энэ нь тэнгисийн дайнд дроны хэрэглээ нэмэгдэж буй өнөөгийн нөхцөлд хямд өртөгтэй хамгаалалтын шийдэл болох зорилготой юм.

Хямд зардлаар өндөр үр дүнтэй хамгаалалт

Шинэ хувилбар нь хөлөг онгоцуудад нэг чигийн буюу “suicide drone” төрлийн хямд дронуудыг илрүүлэн устгах чадварыг олгох бөгөөд ингэхдээ Raytheon компанийн RIM-162 Evolved Sea Sparrow Missile (ESSM) зэрэг өндөр өртөгтэй пуужинг ашиглах шаардлагагүй болгож байна.

L3Harris-ийн танилцуулсан ирээдүйн хувилбарт VAMPIRE пуужингийн модуль болон WESCAM MX цувралын EO/IR мэдрэгч суурилуулсан тэнгисийн хүнгүй гадаргын хөлөг (USV) багтсан байна. Мөн уг системийг том хэмжээний, хүний оролцоотой хөлгүүдэд суурилуулах боломжийг судалж байгаа аж.

Хөгжүүлэлтийн түүх

Тэнгисийн хувилбарын хөгжүүлэлт нь 2022 онд Украинд эсрэг дронын систем нийлүүлэх АНУ-ын шийдвэрийн дараагаас эхэлсэн бөгөөд тухайн үед газрын цэргийн хувилбар нь анх нэвтрүүлэгдэж байжээ. Сүүлийн жилүүдэд L3Harris компани тэнгисийн хувилбарын хөгжүүлэлтийг эрчимжүүлж, өмнө нь Армийн зориулалттай сайжруулалтуудтай зэрэгцүүлэн боловсруулж байна.

VAMPIRE системийн онцлог

VAMPIRE (Vehicle-Agnostic Modular Palletized ISR Rocket Equipment) систем нь 2022 оноос хойш L3Harris компанийн боловсруулж буй агаарын эсрэг дрон устгах систем (C-UAS) юм.

Энэхүү систем нь BAE Systems компанийн APKWS (Advanced Precision Kill Weapon System) пуужинг ашигладаг бөгөөд энэ нь Hydra-70 (2.75 инчийн диаметртэй) энгийн пуужинг лазераар удирдлагатай нарийн чиглэлийн зэвсэг болгон хувиргасан технологи юм. Ингэснээр систем нь хөдөлгөөнт болон агаарт буй зорилтыг өндөр нарийвчлалтай устгах боломжтой.

Цаашдын сайжруулалт

L3Harris компани дараах сайжруулалтыг хийхээр төлөвлөж байна. Үүнд:

Бай илрүүлэх болон хянах радарын нэгтгэл,

Хүнд ба хөнгөн буу зэрэг нэмэлт кинетик зэвсгийн нэгдэл,

Жаммер болон цахим довтолгооны не-кинетик төхөөрөмжүүдийн нэгдэл,

Хиймэл оюун ухаанд суурилсан илрүүлэлтийн систем, илрүүлэх хүрээг нэмэгдүүлж операторын хариу үйлдлийн хугацааг багасгах зорилготой.

Мөн тус компани Алабам мужийн Хантсвилл хотод шинэ үйлдвэрлэлийн төв нээж, сар бүр 20–40 ширхэг систем үйлдвэрлэх хүчин чадалтай болсноо мэдэгджээ.

Бодит байлдааны туршлага

VAMPIRE систем Украинд ашиглагдаж, хэдэн зуун нисгэгчгүй төхөөрөмжийг устгасан гэж мэдээлэгдсэн. Түүнчлэн L3Harris компани VAMPIRE болон WESCAM мэдрэгчийн системийг Украин болон бусад түнш орнуудад нийлүүлж байгаа бөгөөд нийт 8,000 гаруй мэдрэгчийг дэлхийн бусад хэрэглэгчдэд хүргээд байгаа юм.

Эх сурвалж: Navalnews

Зеленски Трамптай утсаар ярилцаж Томагавк пуужин нийлүүлэхийг дахин хүсчээ

admin — Mon, 13 Oct 2025 03:14:44 +0000

2025 оны 10-р сарын 12-нд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп, Украины Ерөнхийлөгч Володимир Зеленски нар дахин утсаар ярилцжээ. Энэ ярианы үеэр Зеленский Киевийн агаар хамгаалалтын систем, урт зайн ажиллагаатай зэвсэглэлүүд, тэр дундаа Tomahawk далавчит пуужин нийлүүлэхийг Трампаас хүсчээ.

Reuters агентлагийн мэдээллээр, ярилцлагаар Трамп Украиныг дэмжих талаар олон арван асуудлыг авч ярилцсан ба Tomahawk-ын нийлүүлэлтийн боломж, баталгаа, Украин тэдгээр зэвсгийг юунд ашиглах вэ гэдэг асуудлыг нарийвчлан авч үзнэ гэдгээ илэрхийлжээ.

Мөн Axios, Kyiv Independent зэрэг хэвлэлүүдийн тайлбараар, Зеленский Томагавк пуужингийн нийлүүлэлтийг “өндөр хүчний тусламжийг өргөжүүлэх нэг алхам” хэмээн үзэж байгаа бол Трамп түүнд уг зэвсгийг нийлүүлэх эсэхэд “өндөр анхааралтай хандана” гэжээ.

Оросын холбоо энэ боломжит нийлүүлэлтийг “дэлбэрэлт, өргөн тэмцлийн шинэ шат” хэмээн эсэргүүцэж буйгаа илэрхийлж, Кремлийн төлөөлөгчид Томагавк нийлүүлэх нь дайн өргөжинө гэсэн болгоомжлолыг илэрхийлжээ.

Эх сурвалж: Reuters

Теннессид цэргийн зориулалттай тэсрэх бодис боловсруулах цех бүрэн нурж, 19 хүн ор сураггүй болжээ

admin — Sat, 11 Oct 2025 02:48:57 +0000

АНУ-ын Теннесси мужийн хөдөө орчмын Accurate Energetic Systems (AES) компанийн тэсрэх бодис боловсруулах талбайд энэ өглөө томоохон дэлбэрэлт болов. Орон нутгийн цагдаагийн мэдээлэл, албан байгууллагуудын эх сурвалжаар одоогоор 19 хүн ор сураггүй, хэд хэдэн хүн шархадсан байж болзошгүй гэж мэдэгджээ. Газрын зураг дээрх эзлэх талбайд дэлбэрэлт нь нэг бүтэн барилгыг үгүй хийсэн бөгөөд хажуугийн байшин, автомашинууд эвдэрч, сүйрэл ихээр гарсан байна.
Дэлбэрэлт нь 2025 оны 10-р сарын 10-ны өглөө орон нутгийн цагаар ойролцоогоор 07:45-д гарсан гэж олон эх сурвалж мэдээлж байна. Сэрэмжлүүлэг, эхний мэдээгээр анхны дэлбэрэлт нь “бүх барилгыг хамарсан, маш хүчтэй” байж, орон нутгийнхны хэлснээр “хүртэх бүсээр нь гялалзсан шар өнгийн тэсрэх бодисын үйрэл” үүссэн байжээ. Цагдаа, гал сөнөөгчид болон холбооны байгууллагууд (ATF, FBI) газар дээр ажиллах болж, талбайд байгаа аюулгүй байдлын эрсдлийг харгалзан судалгаа, аврах ажиллагаа явагдаж байна.
Accurate Energetic Systems компани нь цэргийн, инженерийн болон арилжааны хэрэглээнд зориулсан тэсрэх бодис, тэсрэх тест болон холбогдох үйлчилгээг гүйцэтгэдэг жижиг үйлдвэрлэлийн нэгж. Компанийн вэб сайт болон албан бус баримтаар тэд C-4 зэрэг хуванцар тэсрэх бодис, пуужин, хуяглан нэвтрэх ба бусад тусгай зориулалтын цэнэгүүдтэй холбоотой бүтээгдэхүүн боловсруулах, боловсруулах үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд Өмнөх хугацаанд Батлан хамгаалах яам / АНУ-ын цэргийн байгууллагуудтай гэрээлсэн түүхтэй гэж мэдээлэгдэж байна. Эдгээр мэдээллийг одоогоор засгийн газры
Одоогоор аврах ажиллагаанд оролцож буй албаныхан 19 хүнийг “ор сураггүй” хэмээн тэмдэглэсэн ба тус хүмүүсийн ихэнх нь тус үйлдвэрт ажиллагсад байсан гэж нутгийн цагдаагийн байгууллага мэдээлэв. Эхний тохиолдлуудын зарим нь “олон хүн энд даруй амь үрэгдсэн байж болзошгүй” гэж ноцтой анхааруулж байна. Ойр хавийн хэд хэдэн айл, байшингийн цонх хагарсан, машин болон тоног төхөөрөмжүүд түлэгдсэн байдалтай байна.
Accurate Energetic Systems-ийн тал нь урьд нь 2014 онд жижиг хэмжээний дэлбэрэлтэд холбогдож нэг хүний амь үрэгдэж байсан, мөн ажлын байран дахь аюулгүй байдлын асуудлаар хууль журмын заалтуудтай холбогдсон баримтууд мэдээлэгдсэн байна. Одоогоор Теннесси мужийн ажлын аюулгүй байдлын газар (TOSHA) болон бусад хяналтын байгууллагын бичиг баримтууд энэ аж ахуйн нэгжийн тухай түүхийг тодруулж байна.
Дэлбэрэлтийн шалтгаан одоогоор албан ёсоор тогтоогдоогүй байна. Холбогдох холбооны байгууллагууд болох Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives (ATF), Federal Bureau of Investigation (FBI), мужийн болон орон нутгийн аврах ажлыг зохион байгуулагчид газар дээр шууд мөрдөн шалгалт эхлүүлсэн бөгөөд хуйвалдаан, гэмт хэрэг, техникийн доголдол болон аюулгүй ажиллагааны зөрчил гэх мэт бүх боломжит шалтгааныг өргөн хүрээнд судалж байгаа гэж мэдэгдэж байна. Эрсдэл их байгаагаас шалтгаалан аврах ажиллагаа болон хайлт зарим тохиолдолд хойшлогдон, аюулгүй байдлыг хангасны дараа үргэлжлэх нөхцөлтэй байгаа юм.
Теннесси мужийн Онцгой байдлын төв (TEMA) нөхцөл байдлыг “Flash Report” хэлбэрээр мэдээлж, мужийн Төлөвийн төвийг идэвхижүүлэн, ТБИ-ийн (TBI) албаар ор сураггүй болсон хүмүүсийн талаар тусгай шугам нээсэн гэж зарлалаа. Олон улсын болон улсын хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд нөхцөл байдлыг хянаж, ар гэрийн хүмүүст дэмжлэг үзүүлэх төвүүдийг байгуулсан байна. Мөн Батлан хамгаалах яам, Төв Тэргүүнүүд албан ёсоор байдалд хяналт тавьж, холбогдох хамгаалалтын процедур, гэрээний дагуу хамтарсан мэдээлэл солилцохоор ажиллаж байна.
• Одоогоор талбайн нэг барилга нь бүрэн нурж, материал, дэлбэрэх бодисын үлдэц ойр орчмоор тархсан тул сэргээн засварлах, ашиглах эсэхийг тодорхойлох хүртэл хугацаа шаардагдана. Албан эх сурвалжаар “талбайг дахин ашиглах боломжгүй” гэж шууд тогтоогоогүй ч барилгын туйлын эвдрэл, бохирдол, аюулгүй байдлын эрсдэл зэрэг хүчин зүйлсийг авч үзэж байна.
• Орон нутгийн олон нийгэм, эдийн засгийн нөлөөлөл урт хугацаанд мэдрэгдэх бөгөөд алдагдсан ажлын байр, иргэдийн амь нас, эрүүл мэнд, байгаль орчны бохирдол зэрэг тулгамдсан асуудлыг шийдэхэд олон талын оролцоо шаардагдана.
Accurate Energetic Systems-ийн талбайд болсон энэ дэлбэрэлт нь АНУ-ын цэрэг, иргэний зориулалтын тэсрэх бодис боловсруулах салбарын аюулгүй ажиллагааны чухал асуудлыг дахин илтгэж байна. Одоогоор 19 хүний ор сураггүй болсон гэх мэдээлэл нь ноцтой бөгөөд мөрдөн шалгалт, аврах ажиллагаа үргэлжилж байна. Үр дүнг цаг тухайд нь албан ёсны байгууллагууд танилцуулах хүртэл та бүхэн баттай бус эх сурвалжийг түгээхгүй байхыг зөвлөж байна.
Эх сурвалж: Reuters

Путин Азербайжаны нисэх онгоцны ослын улмаас уучлалт гуйж, нөхөн олговорын амлалт өглөө — айдас ба дипломатын хөзөр сольсон мөч

admin — Sat, 11 Oct 2025 01:37:30 +0000

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин Азербайжаны Ерөнхийлөгч Илхам Алиев-д 2024 оны сүүлд болсон Azerbaijan Airlines (AZAL) J2-8243 нислэгийн ослын талаар албан ёсоор уучлалт гуйж, нөхөн олговор олгох тухай амлалт өгсөн нь олон улсын харилцаанд томоохон эргэлт авчирлаа. Путиний энэ байр суурь нь олон сарын маргааны дараа Оросын талын хариуцлагын аль нэг хэлбэрийг хүлээн зөвшөөрсөн анхны том алхам болж байна.
Юу тохиолдсон бэ (товч түүхэн тойм)
2024 оны 12-р сарын 25-нд Азербайжанаас дахин чиглэлээ өөрчилсөн J2-8243 нислэг Каспийн тэнгист ойрхон осолдож, ялангуяа тийш чиглэсэн замдаа хохирол учирч, олон хүн амиа алджээ. Тухайн үед Оросын тал Украин руу чиглэсэн дроны довтолгоог няцаахын тулд агаар хамгааллын систем ажиллуулсан бөгөөд мөрдөн шалгалтын хяналтууд, өмнөх дүн шинжилгээний тайлангуудаар хөлгийн мөргөлдөөнд Панцирь (Pantsir-S1) эсвэл түүний хийн хэсгийн дэлбэрэлттэй холбоотой сэжиг илэрсэн гэж мэдээлэгдэж байсан.
Путиний илэрхийлсэн байр суурь — юуг хүлээн зөвшөөрөх вэ?
Путин өнгөрсөн өдрүүдэд илэрхийлэхдээ тус осол нь “үгээр ч шууд онгоцонд пуужин туссангүй, харин ойролцоо дэлбэрч, хэлтэрхий (хэсгүүд) онгоцны бүтэц болон системд халдсан” гэж тайлбарласан байна. Мөн тэрбээр энэ явдалд холбогдох албан ёсны мөрдөн байцаалт, шүүх, нөхөн төлбөрийн асуудлыг зохих ёсоор бүртгэж гүйцэтгэхээ илэрхийлжээ.
Олон улсын мөрдөн шалгалтын үндсэн олдворууд
Казахстанын болон бусад талуудын анхны техникийн тайлан (preliminary/forensic reports)-т онгоцны фюзеляж дээр урт хутга мэт зүсэлт, өндөр хурдтай хэсгүүдийн нөлөөллийн мөр зэрэг “гадны зүйлсийн нөлөө”-г илрүүлсэн бөгөөд зарим баримт бичигт онгоцны уналтын шалтгаан нь «Панцирь-S1» системийн хийн/пуужингийн фрагментан холбоотой байж болзошгүй гэж дурдсан байв. Энэ мэдээллийг Азербайжан дахь олдворууд (пуужингийн хэсэг илэрсэн гэх мэдээлэл) болон олон улсын хэвлэлүүд иш татан мэдээлж ирсэн.
Геополитик ба өргөн сөрөг нөлөө (тодруулсан шинжилгээ)
Путиний бурууг хүлээн зөвшөөрсөн алхам нь Москвагийн хувьд гурван гол зорилгод чиглэж байж болзошгүй гэж олон шинжээч дүгнэх нь байна:
1. Кавказ дахь харилцааг тогтоон барих — Азербайжантай харилцаагаа сэргээж, бүс нутгийн эдийн засаг, тээвэр ложистикийн чухал хөшүүргийг алдаагүй байх;.
2. Баку–Анкара тэнхлэгийн нөлөөллийг саармагжуулах — Азербайжан Турк, Израил зэрэг улстай ойр харилцаатай болсон тул Москвад энэ хөтөлбөрт тасралт хийхгүй байх сонирхол бий;
3. Анхаарлыг шилжүүлэх тактик — Ослыг Украины дронтой холбоотой тайлбарлан, “гадны буруутай үйлдэл” гэж харуулах замаар өөрт давуу байдлыг эрэх — олон нийтийн анхаарлыг цэргийн үйл ажиллагааны өргөн дүрмүүд рүү чиглүүлэх.
Энэхүү уучлал, нөхөн олговорын амлалтууд нь Орос-Азербайжаны хооронд үүссэн хурцадмал байдлыг багасгах, дипломат гарц нээхэд тус болох боловч ижил төстэй ослын дараа гарч ирсэн олон олон хариуцлагын, техникийн болон хуулийн асуудлууд бүрэн шийдэгдээгүй хэвээр байна. Олон улсын шүүх, мөрдөн шалгалтын зохих байгууллагуудын дүгнэлт, талуудын хоорондын гэрээ хэлцэл шаардлагатай.
Ирээдүйн үр дагавар (бодит байдлын тооцоо)
• Азербайжан тал илүү тодорхой хариуцлага, гэм буруутай этгээдүүдэд хариуцлага тооцох, олон улсад хүлээн зөвшөөрсөн нөхөн төлбөр авахыг шаардаж байсан нь Путиний илүү цаашид яриа хэлэлцээрт уян хатан байдал гаргахад түр түлхэц болж байна.
• Москвагийн энэ алхам нь богино хугацаанд харилцааг зөөллөх боломжтой ч урт хугацааны итгэлцлийг сэргээхийн тулд ил тод мөрдөн шалгалт, шүүхийн үр дүн шаардлагатай хэвээр байна.
Дүгнэлт
Оросын Ерөнхийлөгчийн Азербайжаны Ерөнхийлөгчид хийсэн уучлалт, нөхөн олговор амлалт нь Москвагийн өмнөх “буруу гэж үзэхгүй” байр суурьт томоохон өөрчлөлт авчирлаа. Энэ нь Кавказ дахь геополитикийг түр зуур намжааж болох боловч техникийн мөрдөн шалгалт, олон улсын эрх зүйн үйл явц завгүй үргэлжлэх тул бүрэн шийдэл биш хэвээр байна.
Эх сурвалж: Reuters