Харин энэ жилийн судалгаагаар ижил төстэй 37 улсаас 9 дүгээр байранд эрэмбэлэгдэж, 18 байраар эрс урагшлав. Мөн бүс нутгийн 5 орноос 1 дүгээр байр, уул уурхайн хамаарал бүхий 21 орноос 6 дугаар байр, дунджаас дээгүүр орлоготой 14 улсаас 3 дугаар байрыг эзэлсэн байна.

Юу өөрчлөгдөв?

Сүүлийн 4 жилийн хугацаанд манай улсын банкны салбарт томоохон хууль, эрх зүйн өөрчлөлт хийгдэхээс гадна хүртээмжийн үзүүлэлт бусад оронтой харьцуулахад ихээхэн өндөр байсан нь өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэхэд нөлөөлсөн талаар тайланд дурджээ.

Тухайлбал, УИХ-аас 2020 онд Банкны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийг баталсан. Улмаар үүнтэй уялдуулан Монголбанк Банкны салбарын шинэтгэлийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлсэн билээ. Энэ хүрээнд системд нөлөө бүхий банкнууд хөрөнгийн биржид нээлттэй ХК болох үүрэг хүлээсэн.

Ингээд хуулийн дагуу банкнууд 2022 оноос эхлэн хөрөнгийн бирж дээр хувьцаагаа гаргаснаар өөрийн хөрөнгийн хэмжээгээ 447 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлсэн.

Мөн банкны салбарын өөрийн хөрөнгийн өгөөж сүүлийн 3 жилийн хугацаанд 20 орчим хувьд хадгалагдаж байгаа нь дэлхийн дунджаас хоёр дахин их байгаа юм. Мөн банкны салбар технологийн тусламжтайгаар ажилчдын бүтээмжийг дээшлүүлж, хэрэглэгчдэд хурдан шуурхай, хялбар үйлчилгээг санал болгосноор зардлын үр ашигтай байдлаа нэмэгдүүлжээ.

Технологийн дэвшлийг дагаад банкны салбарын хүртээмжийн үзүүлэлтүүд ч өндөр хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улсын насанд хүрсэн хүн амын 98 хувь нь банканд данстай бөгөөд нийт төлбөр тооцооны 97 хувь нь дижитал хэлбэрээр явагдаж байна.

Интернэт банк идэвхтэй хэрэглэгчдийн тоо 2020 онтой харьцуулахад 2 дахин, мобайл банк хэрэглэгчдийн тоо 7 дахин өсжээ.

Монгол Улсын банкны салбар зах зээлд шилжсэн он жилүүдэд үргэлж хөгжлөөрөө бусад салбарыг түүчээлж, хөгжилд хөтөлж ирсэн гэдэгтэй маргах хүн ховор. Гэхдээ салбарыг бодлогоор дэмжиж, хууль эрх зүйн таатай орчныг бүрдүүлснээр олон улсын түвшинд өрсөлдөх чадварыг хэрхэн нэмэгдүүлж болох вэ гэдгийг судалгааны үр дүнгээс харж болохоор байгаа юм.

Судалгааны тухай:

Банкны салбарын өрсөлдөх чадварын индексийг тооцохдоо банкны салбарын дотоод хүчин зүйл болох банкны үр ашиг, олон нийтэд хүртээмжтэй байдал, улс орны эдийн засгийг дэмжиж буй байдал зэргээр тогтоосон. Харин гадаад хүчин зүйлсийн тухайд макро эдийн засаг, улс төрийн орчин, хүн амын хөгжил, технологийн дэвшил зэрэг үзүүлэлтийг сонгон авчээ.

Судалгааны түүврийг сонгохдоо уул уурхайд суурилсан эдийн засагтай орнууд (Уул уурхай, Металлын үндэсний зөвлөлөөс гаргасан), бүс нутгийн орнууд, орлогын түвшин ижил (Дэлхийн банкны ангиллаар) орнуудыг голчлон авч үзэн, нийтдээ 37 улсыг хамруулсан байна.

Индексийг тооцохдоо нийтдээ 8 багана индексээр, 18 үзүүлэлтийг хамруулан тооцжээ. Эдгээрт банкны салбарын үр ашиг, эрсдэл, гүнзгийрэл, хүртээмж болон макро эдийн засгийн эрсдэл, хүн амын хөгжлийн үзүүлэлтүүд, Засгийн газрын тогтвортой байдлын үзүүлэлтүүд багтсан байна.

Ингэснээр тэтгэвэр авагч харилцагч ХААН Банкны салбар нэгж болон цахим сувгаар хандан өөрийн санхүүгийн хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэн тэтгэврийн зээлийг 24 хүртэлх сарын хугацаатайгаар хурдан шуурхай авах боломжтой боллоо.
ТЭТГЭВРИЙН ЗЭЭЛТЭЙ ХОЛБООТОЙ ТҮГЭЭМЭЛ АСУУЛТ ХАРИУЛТУУД:

1. Тэтгэврийн зээлийг хэзээнээс эхэлж 24 сараар авч болох вэ?

Та 2025 оны 6-р сарын 25-ны өдрөөс эхлэн тэтгэврийн зээлийг өөрт ойр байрлах ХААН Банкны салбар, нэгжид хандан авч болохоос гадна Киоск машин болон цахим сувгаар 24 хүртэлх сараар авах боломжтой болсон.

2. Зээл олгож буй хугацаанаас хамаараад зээлийн хүү нь өөр өөр байх уу?

Тийм ээ. Зээлийн хугацаанаас хамааран зээлийн хүүг өөрөөр тогтоодог. 12 хүртэлх сарын хугацаатай тэтгэврийн зээл бол зээлийн хүү жилийн 16.8% (сарын 1.4%), 13-24 сарын хугацаатай бол зээлийн хүү жилийн 18.0% (сарын 1.5%)-иар бодож олгогдоно.

3. Өмнө нь 18 сараар 100% зээл авсан харилцагч нэмээд зээл авч болох уу?

Хэрвээ та 18 сараар 100%-иар тэтгэврийн орлогоо тооцуулан зээл авсан гэж бодъё. Одоогийн шинэчилсэн нөхцөлөөр буюу 24 сараар 50%-иар тогтох боломжит зээлийн хэмжээнээс харилцагчийн өмнөх авсан зээлийн үлдэгдэл бага байгаа тохиолдолд зөрүү дүнгээр нэмэлт зээл авах боломжтой.

Жишээ нь: Харилцагчийн сарын тэтгэврийн орлого нь 689,000 төгрөг бөгөөд 2025 оны 2-р сард 18 сарын хугацаатай 100%-ийн өр, орлогын харьцаагаар тооцуулан 10.9 сая төгрөгийн зээл авсан гэж тооцъё. Энэ харилцагчийн хувьд өнөөдөр шууд нэмэлт зээл авах боломжгүй, зээлээ төлж явсаар 2025 оны 10-р сараас нэмэлт зээл авах эрх нь үүснэ.

Энэ онд Монголбанк болон арилжааны банкны эх үүсвэрээр нийт 700 орчим тэрбум төгрөгийн зээлийг олгохоор төлөвлөж байгаа. Нэг, хоёрдугаар сард нийт 100 орчим тэрбум төгрөгийг арилжааны банкууд олгох тооцоололтой байна. Зээл олголт хэвийн үргэлжилж байна.

Түүнчлэн ипотекийн зээлийн төлбөр хойшлуулах арга хэмжээний тухайд гэвэл Ковидын хуулиар 2022 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс долдугаар сарын 1-н хүртэл сунгасан.

Саяхан уг хуулийг энэ он дуустал сунгасантай холбогдуулан Монголбанкнаас ипотекийн зээлийн төлөлтийг долдугаар сарын 1-нээс хойш дахин сунгах хууль, эрх зүйн үндэслэл ямар байгааг судалж байна. Удахгүй шийдвэр гарахаар мэдэгдэнэ гэв” гэлээ.

2021 оны 08 дугаар сарын 09-ний 20 цагаас 08 дугаар сарын 10-ны 20 цаг
хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

Хур тунадас: Зүүн аймгуудын нутгаар үүлэрхэг, баруун аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр үүлшинэ, бусад нутгаар багавтар үүлтэй. Шөнөдөө зүүн аймгуудын нутгийн зүүн хэсгээр, өдөртөө баруун аймгуудын нутгийн баруун хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зүүн хэсгээр бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орно.

Салхи: Нутгийн зүүн хагаст баруун хойноос, бусад нутгаар баруун өмнөөс секундэд 5-10 метр.

Агаарын температур: Шөнөдөө Алтай, Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутаг, Хүрэнбэлчир орчим, Завхан голын эх, Идэр, Тэс, Эг, Үүр, Туул, Тэрэлж голын хөндийгөөр 3-8 хэм, Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр 15-20 хэм, бусад нутгаар 9-14 хэм, өдөртөө Монгол-Алтай, Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутаг, Эг, Үүр, Тэрэлж голын хөндийгөөр 18-23 хэм, Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр 27-32 хэм, бусад нутгаар 22-27 хэм дулаан байна.

УЛААНБААТАР ХОТ ОРЧМООР: Багавтар үүлтэй. Бороо орохгүй. Салхи баруун хойноос секундэд 5-10 метр. Шөнөдөө 9-11 хэм, өдөртөө 23-25 хэм дулаан байна.

БАГАНУУР ОРЧМООР: Багавтар үүлтэй. Бороо орохгүй. Салхи баруун хойноос секундэд 5-10 метр. Шөнөдөө 8-10 хэм, өдөртөө 23-25 хэм дулаан байна.

ТЭРЭЛЖ ОРЧМООР: Багавтар үүлтэй. Бороо орохгүй. Салхи баруун хойноос секундэд 5-10 метр. Шөнөдөө 4-6 хэм, өдөртөө 21-23 хэм дулаан байна.

2021 оны 08 дугаар сарын 11-нээс 08 дугаар сарын 15-ныг
хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан төлөв

11-нд баруун аймгуудын нутгийн баруун, зүүн аймгуудын нутгийн зүүн хэсгээр, 12-нд баруун аймгуудын нутгийн зарим газар, төвийн аймгуудын нутгийн хойд, зүүн аймгуудын нутгийн зүүн хэсгээр, 13, 14-нд баруун, төв, зүүн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орно. Салхи нутгийн зарим газраар борооны өмнө түр зуур ширүүснэ. 11-нээс нутгийн өмнөд хэсгээр халж, Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Хүрэнбэлчир орчим, Завхан голын эх, Туул, Тэрэлж голын хөндийгөөр шөнөдөө 5-10 хэм, өдөртөө 19-24 хэм, говийн бүс нутгаар шөнөдөө 17-22 хэм, өдөртөө 30-35 хэм, бусад нутгаар шөнөдөө 12-17 хэм, өдөртөө 25-30 хэм дулаан байна.